Doctor's Column

Phẫu thuật mí dưới không thể giải quyết đơn thuần bằng việc chỉ loại bỏ mỡ hay tiêm filler. Để cải thiện triệt để nếp nhăn, bọng mắt dưới và rãnh lệ bị trũng sâu, cần phải thực hiện toàn diện từ tái phân bố mỡ, củng cố vách ngăn cho đến nâng cơ gò má trước thì mới có thể đạt được sự hài lòng lâu dài. Bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật thẩm mỹ Kim Sung-hoon, thông qua các trường hợp thực tế và giải thích cấu trúc giải phẫu học, sẽ cho bạn biết lý do tại sao tiêm filler hay cấy mỡ đơn thuần lại không hiệu quả, cũng như bản chất của phương pháp điều trị phẫu thuật là gì.

Viện trưởng Kim Sung-hoon, Chuyên gia thiết kế khuôn mặt tại Bệnh viện thẩm mỹ SH

Xin chào quý vị, tôi là Kim Sung-hoon, bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật thẩm mỹ, người thiết kế khuôn mặt.

Lời chào này có phần hơi muộn màng một chút. Thấm thoát cái nóng của mùa hè đã lùi xa, và dường như mùa thu sâu lắng cùng những làn gió mát lành đã gõ cửa.

Mùa thu thường được gọi là "mùa của những chiếc gương". Bởi những thay đổi nhỏ trên gương mặt từng không nhận ra dưới ánh nắng chói chang của mùa hè,

thì nay dưới ánh nắng thu dịu dàng nhưng chân thực, chúng lại hiện rõ nét hơn bao giờ hết.

Đặc biệt, vùng quanh mắt — nơi chiếm phần lớn ấn tượng trên gương mặt — lại là vùng cảm nhận được sự thay đổi nhanh nhất và rõ rệt nhất.

Đã bao giờ bạn nhìn vào gương và cảm thấy vùng dưới mắt trũng sâu hơn trước, quầng thâm đậm màu hơn, hay bọng mắt phồng lên khiến bản thân trông mệt mỏi và già nua chưa? Chính tôi cũng thường cảm nhận được những dấu vết của tuổi tác ngày một hiện rõ ở vùng dưới mắt mình.

Gần đây, có một bệnh nhân đến thăm khám và chia sẻ nỗi băn khoăn về vùng dưới mắt, nên nhân câu chuyện của người ấy, hôm nay tôi muốn chia sẻ với quý vị về phẫu thuật mí dưới.

“Bác sĩ ơi, vùng dưới mắt của tôi bị trũng nên tôi đã tiêm filler nhiều lần. Lúc đầu thì thấy có vẻ đỡ hơn một chút, nhưng qua thời gian nếp nhăn lại càng sâu hơn, mọi người xung quanh lại bảo trông tôi càng mệt mỏi hơn.”

Đây là một trong những câu chuyện tôi nghe rất thường xuyên tại phòng khám.

Một trong những thay đổi xuất hiện sớm nhất khi chúng ta già đi chính là vùng dưới mắt.

Mỗi sáng nhìn vào gương lại thấy hốc hác, trang điểm cũng không che hết quầng thâm, và mỗi lần chụp ảnh thì nguyên nhân trông già đi lại tập trung ở dưới mắt, khiến nhiều người cảm thấy căng thẳng. Vì vậy, nhiều người thường lựa chọn các phương pháp có vẻ đơn giản trước mắt như tiêm filler hay cấy mỡ.

Ban đầu, mọi thứ có vẻ ổn. Vùng dưới mắt trũng sâu được lấp đầy, quầng thâm dường như cũng thuyên giảm phần nào.

Tuy nhiên, vấn đề chỉ thực sự lộ rõ theo thời gian. Rãnh lệ trông càng sâu hơn,

filler bị vón cục hoặc lồi lõm không đều, dẫn đến kết quả là gương mặt lại càng mệt mỏi và già nua hơn.

Đó là vì vùng dưới mắt không chỉ đơn giản là bài toán “lấp đầy khoảng trống trũng”, mà nguyên nhân nằm ở chính cấu trúc giải phẫu học.

Rãnh lệ là một nếp nhăn mang tính cấu trúc, được tạo ra do một dây chằng chắc khỏe nối từ xương đến da (dây chằng rãnh lệ - tear trough ligament) co kéo xuống.

Dây chằng này không dễ dàng bị giãn ra, nên dù bạn có tiêm bao nhiêu filler hay cấy bao nhiêu mỡ đi chăng nữa thì cũng không thể giải quyết tận gốc vấn đề.

Ngược lại, nếu tiêm quá nhiều, vùng xung quanh sẽ bị gồ lên khiến vết trũng trông càng sâu hơn, gây ra tác dụng ngược.

Vì lý do này, rất nhiều người sau khi lặp đi lặp lại việc tiêm filler hoặc cấy mỡ đã tìm đến chúng tôi và nhận ra rằng: “Hóa ra chỉ có phẫu thuật mới là câu trả lời”.

Để giải quyết triệt để tình trạng mắt dưới vừa bọng vừa trũng sâu, cần phải giải phóng dây chằng, tái phân bố mỡ,

và cần một phương pháp tiếp cận toàn diện bao gồm cả việc củng cố vách ngăn và nâng cơ gò má trước tùy theo tình trạng từng người.

Cách làm đơn thuần là chỉ loại bỏ mỡ hay tiêm đầy filler ngược lại có thể trở thành yếu tố làm cho tình trạng tồi tệ hơn.

Hôm nay, tôi muốn đi sâu vào chính phần này: bản chất thực sự và nguyên lý của phẫu thuật mí dưới.

Định nghĩa và giải thích về mí dưới

1. Định nghĩa về mí dưới

Mí dưới (下眼瞼, lower eyelid) là mi mắt phía dưới của mắt và các cấu trúc xung quanh nó.

Về mặt lâm sàng, mi dưới được mô tả bao gồm da, cơ vòng mi (orbicularis oculi), mỡ dưới da, mỡ ổ mắt, dây chằng nâng đỡ và các cấu trúc xương liên kết với chúng.

Mi dưới không đơn thuần chỉ là da, mà là một không gian phức hợp nơi nhiều lớp giải phẫu tác động qua lại lẫn nhau.

2. Rãnh lệ và cấu trúc giải phẫu mi dưới

Cốt lõi của các vấn đề về mi dưới chính là "rãnh lệ (tear trough)".

Rãnh lệ được hình thành bởi dây chằng rãnh lệ (tear trough ligament) – một cấu trúc dây chằng vững chắc nối liền từ xương đến da.

Trong bài báo giải phẫu của Wong và cộng sự (PRS, 2012), thông qua nghiên cứu trên thi thể (cadaver), họ đã chỉ ra rằng dây chằng này thực sự tồn tại và là nguyên nhân gây ra nếp nhăn cũng như tình trạng trũng hõm dưới mắt.

Ngoài ra, Haddock và cộng sự (2009) cũng giải thích rằng ranh giới giữa rãnh lệ và má (lid-cheek junction) không đơn thuần chỉ là vấn đề về da hay thiếu hụt mỡ,

mà là do cấu trúc giải phẫu có sự lồng ghép, gắn kết giữa cơ và dây chằng.

Ở lớp nông: Ranh giới giữa phần mi (palpebral) và phần ổ mắt (orbital) của cơ vòng mi trùng khớp với rãnh lệ.

Ở lớp sâu: Dây chằng liên kết trực tiếp giữa xương và da co kéo tạo nên độ trũng hõm.

Do đó, ngay cả khi chỉ đơn thuần làm đầy vùng trũng bằng chất làm đầy (filler) hoặc cấy mỡ, lực co kéo của dây chằng vẫn giữ nguyên, khiến cho trong trường hợp điều chỉnh quá mức (overcorrection), nếp nhăn có thể trông sâu hơn hoặc bề mặt trở nên gồ ghề, lồi lõm.

3. Lão hóa và những biến đổi ở mi dưới

Những thay đổi xuất hiện khi tuổi tác tăng lên bao gồm:

Độ đàn hồi của da giảm và da trở nên mỏng hơn

Mỡ ổ mắt nhô ra phía trước, phồng lên như "bọng mỡ"

Vách ngăn suy yếu khiến mỡ bị đẩy ra ngoài, làm nếp nhăn hằn sâu hơn

Việc mất thể tích ở vùng gò má trước khiến tình trạng trũng hõm dưới mắt càng lộ rõ hơn một cách tương đối

Những biến đổi này tác động phức hợp, khiến quầng thâm, nếp nhăn, trũng hõm và bọng mỡ xuất hiện đồng thời.

4. Sự cần thiết của phương pháp tiếp cận ngoại khoa

Cuối cùng, để cải thiện mi dưới, cần phải thực hiện phẫu thuật toàn diện bao gồm giải phóng dây chằng, tái định vị mỡ, gia cố vách ngăn và nâng cơ gò má trước nếu cần thiết.

Việc chỉ cắt bỏ mỡ đơn thuần sẽ làm tăng 100% nguy cơ tái phát và biến chứng, trong khi tiêm chất làm đầy hay cấy mỡ đơn thuần lại không thể giải quyết được lực co kéo của dây chằng.

Xu hướng phẫu thuật gần đây cũng đang chuyển dịch sang "chiến lược bảo tồn thể tích (volume-preserving strategy)", tức là bảo tồn và tái định vị các mô thay vì loại bỏ chúng một cách không cần thiết.

Phẫu thuật mi dưới kết hợp giữa tái định vị mỡ, gia cố vách ngăn và nâng cơ mang lại sự hài lòng lâu dài cùng kết quả tự nhiên.

Thuật ngữ "mi dưới (hạ nhãn kiểm)" thường được dùng để chỉ vùng mí mắt dưới,

tức là một thuật ngữ rộng chỉ các cấu trúc quanh mi mắt và quanh ổ mắt, bao gồm từ mí mắt dưới đến vùng má trên.

Về mặt lâm sàng, vùng này thường bao gồm các yếu tố sau:

Da mi mắt và mô dưới da

Cơ vòng mi (orbicularis oculi)

Mỡ dưới da hoặc mỡ trước vách ngăn (preseptal fat, orbital fat)

Cấu trúc ranh giới (ví dụ: dây chằng, cấu trúc nâng đỡ)

Các biến đổi do lão hóa như chảy xệ mô mềm, lõm hóp, nếp nhăn, lồi mỡ bọng mắt

Trong phẫu thuật tạo hình và tạo hình mí mắt, thuật ngữ "cắt mí dưới (lower eyelid blepharoplasty / infraorbital rejuvenation)" thường được sử dụng,

dùng để chỉ phẫu thuật chỉnh sửa thẩm mỹ và chức năng của mi dưới cùng vùng lân cận trực tiếp.

Ví dụ, phẫu thuật này có thể bao gồm cắt bỏ da chùng, cắt bỏ hoặc tái định vị mỡ, giải phóng hoặc tăng cường dây chằng, điều chỉnh ranh giới với má.

Theo tài liệu "Lower Eyelid Blepharoplasty" của StatPearls, phẫu thuật mí mắt là phương pháp phẫu thuật nhằm cải thiện biến dạng mí dưới hoặc các yếu tố thẩm mỹ, bao gồm cắt bỏ da và mỡ, gia cố cơ, tái định vị mô.

Tài liệu của EyeWiki cũng giải thích rằng, trước đây phẫu thuật mí dưới chủ yếu tập trung vào việc loại bỏ mô đơn thuần, nhưng ngày nay phương pháp bảo tồn và tái định vị mô lại được chú trọng hơn.

Bài báo phân tích cấu trúc giải phẫu của rãnh lệ (tear trough) và ranh giới mi mắt/má (lid/cheek junction) trong các thí nghiệm giải phẫu.

Tài liệu giải thích rằng chỗ nối giữa phần mi mắt (palpebral) và phần ổ mắt (orbital) của cơ vòng mi (orbicularis oculi) có liên quan đến rãnh lệ về mặt bề mặt.

Sự thật giải phẫu học của phẫu thuật tạo hình mí dưới

1. Tại sao rãnh lệ (tear trough) lại hình thành?

Nhiều người nghĩ rằng rãnh lệ xuất hiện là do "vùng dưới mắt bị lõm", nhưng thực tế không đơn thuần chỉ là do da bị lõm xuống.

Tại rãnh lệ có một cấu trúc gọi là **dây chằng rãnh lệ (Tear Trough Ligament, TTL)**.

Dây chằng này nối chặt từ xương đến da và kéo căng da xuống, đây chính là nguyên nhân chính khiến vùng dưới mắt trông bị lõm.

Dây chằng này không dễ dàng bị giãn ra.

Vì vậy, việc chỉ làm đầy bằng filler hoặc mỡ tự thân sẽ không thể cải thiện triệt để được.

Ngược lại, nếu tiêm quá nhiều, vùng xung quanh sẽ bị phồng lên khiến phần lõm trông càng sâu hơn, đúng nghĩa là phản tác dụng.

2. Tại sao phương pháp chỉ đơn thuần loại bỏ mỡ lại nguy hiểm?

Trước đây, khi vùng dưới mắt bị phồng bọng, người ta thường thực hiện nhiều phẫu thuật chỉ đơn giản là lấy bỏ mỡ. Nhìn bề ngoài thì có vẻ đơn giản và dễ dàng.

Nhưng vấn đề nằm ở thời gian sau đó. Nếu cứ triệt tiêu mỡ bằng mọi giá, cuối cùng mỡ có thể tái phát lại, hoặc vùng dưới mắt sẽ trở nên trũng rỗng khiến diện mạo trông già nua hơn.

Do đó, phương pháp này về lâu dài mang lại độ hài lòng thấp, và ngược lại thường đòi hỏi phải phẫu thuật lại.

3. Phương pháp hiệu quả nhất là 'tiếp cận toàn diện'

Vì vậy, khi nói về việc cải thiện mí dưới, tôi luôn nhấn mạnh đến phương pháp tiếp cận toàn diện.

Không phải chỉ giải quyết duy nhất một vấn đề là xong.

Giải phóng dây chằng, tái định vị túi mỡ, gia cố vách ngăn, đồng thời nâng cơ vùng gò má trước khi cần thiết chính là phương pháp chắc chắn nhất.

Tùy từng trường hợp, có thể cần phải loại bỏ một lượng nhỏ mỡ.

Khi thực hiện như vậy, những thay đổi sẽ xuất hiện là:

Rãnh lệ được giải tỏa một cách tự nhiên,

Bọng mắt cười (aegyosal) trở nên đầy đặn và rõ nét,

Bọng mỡ thừa lồi ra được sắp xếp gọn gàng,

Và khi vùng gò má trước cũng được nâng lên, khuôn mặt sẽ trở nên trẻ trung và tràn đầy sức sống hơn rất nhiều.

4. Sự thay đổi thực tế sau phẫu thuật sẽ như thế nào?

Chỉ cần khoảng một tháng sau phẫu thuật, các bệnh nhân đã rất ngạc nhiên.

Bọng mắt cười (aegyosal) trở nên rõ nét và đẹp đẽ, còn bọng mỡ dưới mắt đã biến mất.

Rãnh lệ từng bị lõm sâu và vùng gò má trước được kết nối mượt mà, giúp toàn bộ khuôn mặt trở nên tươi sáng và trẻ trung hơn.

Vì vậy, điều tôi luôn nhấn mạnh là vùng dưới mắt không thể tiếp cận đơn thuần theo kiểu cứ lõm là làm đầy, cứ phồng là cắt bỏ.

Phải giải quyết tận gốc nguyên nhân về mặt cấu trúc thì mới có thể cải thiện triệt để.

Góc nhìn chuyên sâu của Nhà thiết kế khuôn mặt Kim Sung-hoon

Phẫu thuật mí dưới (hạ mí mắt) nếu chỉ tiếp cận bằng việc lấp đầy chỗ lõm hay cắt bỏ bớt mỡ phồng thì tuyệt đối không thể đạt được kết quả mỹ mãn.

Vùng dưới mắt vừa là cấu trúc bảo vệ cơ quan cảm giác là đôi mắt, vừa là nơi điều tiết tinh tế quyết định ấn tượng của toàn bộ khuôn mặt.

Da, mỡ, cơ, dây chằng và xương đều liên kết chặt chẽ với nhau, nên việc chỉ can thiệp vào một bộ phận đơn lẻ sẽ không thể tạo ra sự hài hòa tổng thể.

Điều tôi chia sẻ nhiều nhất với các bệnh nhân trong phòng khám là “Phải nhìn vào tổng thể chứ không phải từng bộ phận”.

Tình trạng hõm dưới mắt không đơn thuần là do thiếu mỡ, và bọng phồng cũng không chỉ xuất hiện do thừa mỡ.

Dây chằng co kéo, vách ngăn suy yếu, gò má trước bị sụp lõm khiến cho tổng thể mất cân bằng.

Do đó, phương pháp tiếp cận phẫu thuật nhất thiết phải cân nhắc đồng thời tất cả các yếu tố này.

Việc có nên tái sắp xếp mỡ, tăng cường vách ngăn, nâng gò má trước hay loại bỏ một lượng nhỏ mỡ hay không tùy thuộc vào điều kiện giải phẫu của từng bệnh nhân.

Sẽ là chưa đủ nếu chỉ gọi phẫu thuật tạo hình mí dưới là ‘phẫu thuật vùng dưới mắt’.

Bởi vì trên thực tế, đây là phẫu thuật điều chỉnh sự hài hòa của toàn bộ vùng giữa khuôn mặt.

Khi vùng dưới mắt được chỉnh sửa mịn màng, không chỉ ấn tượng mệt mỏi được cải thiện mà nụ cười, sự tự nhiên của biểu cảm và xa hơn nữa là sự cân đối của toàn bộ khuôn mặt cũng thay đổi.

Rất nhiều bệnh nhân sau phẫu thuật đã phản hồi rằng: “Mọi người không còn nói tôi trông mệt mỏi nữa” hay “Khuôn mặt trông sáng hơn rất nhiều”.

Đây là kết quả của việc không chỉ xử lý một lớp da đơn thuần, mà còn cân nhắc đến cả cấu trúc giải phẫu và chức năng biểu cảm.

Tôi không coi danh xưng ‘Nhà thiết kế khuôn mặt’ chỉ là một thuật ngữ tiếp thị đơn thuần.

Tôi tin rằng thiết kế không phải là tạo ra một cái gì đó hoàn toàn mới, mà là quá trình khơi gợi vẻ đẹp vốn có sẵn.

Phẫu thuật tạo hình mí dưới cũng hoàn toàn tương tự.

Không phải là gượng ép để trông trẻ hơn, mà là điều chỉnh lại sự mất cân bằng cấu trúc dưới mắt để tìm lại nét tự nhiên và khỏe khoắn nguyên bản của khuôn mặt.

Phẫu thuật thẩm mỹ không được phép thái quá.

Phẫu thuật dưới mắt lại càng đặc biệt như vậy. Chỉ cần quá tay một chút, khuôn mặt sẽ trở nên mất tự nhiên và kết quả gượng gạo sẽ lập tức lộ rõ.

Vì vậy, phẫu thuật viên vừa phải có sự thấu hiểu về giải phẫu học, vừa phải sở hữu khiếu thẩm mỹ đầy tiết chế.

Việc xác định “ranh giới giữa khi nào nên bớt và khi nào nên bù” ở đâu sẽ quyết định kết quả.

Tôi luôn xem khuôn mặt của mỗi một bệnh nhân như một trang giấy vẽ.

Và tôi cho rằng công việc của mình không phải là vẽ thêm những nét mới lên trang giấy đó, mà là làm sống dậy những đường nét vốn dĩ đã ẩn giấu sẵn từ trước.

Phẫu thuật mí mắt dưới không đơn thuần chỉ là phẫu thuật giúp bạn trông trẻ hơn, mà là phẫu thuật mang lại sức sống cho cuộc đời bạn.

Tôi mong muốn sẽ luôn là một nhà thiết kế gương mặt giúp hồi sinh lại nét rạng rỡ vốn có ẩn sâu trong ánh mắt của các bệnh nhân.

Sự thật không phóng đại, sự thật về mặt giải phẫu và vẻ đẹp tự nhiên. Đó chính là triết lý mà tôi luôn theo đuổi.

Vì chia sẻ bằng tất cả sự chân thành nên những suy ngẫm hôm nay có hơi dài một chút.

Cảm ơn bạn đã đọc đến cuối cùng.

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, hãy đặt lịch tư vấn để cùng tôi trao đổi chi tiết và sâu hơn nhé.

Tôi sẽ hỗ trợ thiết kế phương pháp phù hợp nhất cho từng bệnh nhân.

Thân gửi từ Viện trưởng Kim Sung-hoon, Nhà thiết kế gương mặt

FAQ

Q1. Liệu tiêm filler có hoàn toàn không cải thiện được không?

A1. Những người trẻ tuổi có mức độ không quá nghiêm trọng thì có thể cải thiện tạm thời. Tuy nhiên, vì không thể giải quyết được nguyên nhân cấu trúc do dây chằng kéo giật nên mức độ hài lòng về lâu dài sẽ giảm đi.

Q2. Có thể loại bỏ hoàn toàn mỡ mắt được không?

A2. Việc chỉ cắt bỏ mỡ đơn thuần có nguy cơ tái phát và biến chứng cao. Tốt nhất là nên tận dụng mỡ thông qua việc tái định vị và củng cố vách ngăn.

Q3. Vết sẹo phẫu thuật có lộ rõ không?

A3. Đường rạch mí mắt dưới nằm ngay sát dưới đường lông mi nên theo thời gian sẽ gần như không thể nhận thấy.

Q4. Thời gian hồi phục mất bao lâu?

A4. Thông thường khoảng 1 tuần là có thể cắt chỉ, tình trạng sưng và bầm tím sẽ biến mất tự nhiên sau 2 đến 3 tuần.

Q5. Có khả năng tái phát không?

A5. So với việc chỉ cắt bỏ mỡ đơn thuần, phương pháp tái định vị mỡ + củng cố vách ngăn + nâng cơ duy trì hiệu quả vượt trội trong thời gian dài.

Q6. Phẫu thuật này có thực hiện được bất kể độ tuổi không?

A6. Từ độ tuổi 30 đến 60 đều có thể thực hiện được. Tuy nhiên, phương pháp sẽ khác nhau tùy thuộc vào độ đàn hồi của da và tình trạng nếp nhăn.

Q7. Tại sao lại cần nâng cơ gò má trước?

A7. Nếu gò má trước bị hóp thì bọng mắt dưới sẽ trông càng trũng sâu hơn. Cần kết hợp nâng cơ để tạo nên sự hài hòa cho toàn bộ khuôn mặt.

Q8. Trường hợp tiêm filler bị hỏng có thể chỉnh sửa lại được không?

A8. Hoàn toàn có thể. Trong trường hợp vùng mắt bị gồ ghề do filler, có thể chỉnh sửa lại bằng cách tái định vị mỡ và củng cố vách ngăn.

Q9. Có phương pháp chăm sóc sẹo riêng biệt nào không?

A9. Chúng tôi kết hợp thuốc bôi, laser, tiêm trị sẹo,... để chăm sóc giúp sẹo gần như không nhìn thấy được.

Q10. Bọng mắt cười (Aegyosal) có bị biến mất sau phẫu thuật không?

A10. Ngược lại, bọng mắt cười còn trở nên đầy đặn và rõ nét hơn.

Bởi vì cốt lõi của phẫu thuật không phải là loại bỏ phần mỡ thừa, mà là điều chỉnh lại vị trí của nó.

Trong phần tiếp theo, tôi sẽ giải thích về bí quyết mang lại sự hài lòng lâu dài khi phẫu thuật mí mắt dưới ^^

Nếu bạn tò mò, hãy tham khảo video trên nhé ^^

※ Bài viết này công khai hình ảnh thực tế trước và sau phẫu thuật nhằm truyền tải thông tin chính xác.

Những bức ảnh này được đăng tải với sự đồng ý của bệnh nhân, và xin lưu ý rằng vết bầm tím cũng như tình trạng sưng tấy có thể khác nhau và có sự chênh lệch tùy theo từng cá nhân.